Να κάνουμε τις πόλεις μας πιο ανθρώπινες και πιο λειτουργικές

DATE_FORMAT_LC3

To νομοσχέδιο που ψηφίστηκε πρόσφατα για τα αυθαίρετα αποτελεί ένα νομοθέτημα που πραγματεύεται σε δύο κεφάλαια, σημαντικά προβλήματα που άπτονται της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του τόπου και που διαχρονικά παρέμειναν άλυτα.

Το πρώτο κεφάλαιο αφορά την περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων και το δεύτερο την αυθαίρετη δόμηση.

Στο πρώτο σκέλος, του νομοσχεδίου επιχειρείται η αποφόρτιση της διαδικασίας αδειοδότησης και περιβαλλοντικών ελέγχων από το διοικητικό και γραφειοκρατικό βάρος, που αποτελούσε το βραχνά στην υλοποίηση έργων και δραστηριοτήτων. Ιδιαίτερα σήμερα, σε μία δύσκολη συγκυρία, όπου τόσο ο ιδιωτικός όσο και ο δημόσιος τομέας αξιώνει την ταχύτητα στην υλοποίηση των έργων, το υπάρχον νομικό πλαίσιο στόχευε μόνο στην τυπική εξασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος.

Είναι ενδεικτικός άλλωστε σε σχέση με τις αδειοδοτήσεις, ο πολύ μεγαλύτερος γραφειοκρατικός φόρτος που υπάρχει στη χώρα μας, σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΈ.

Η αλλαγή επομένως, της διαδικασία αδειοδοτήσεων, σε μία δύσκολη οικονομική συγκυρία αποτελεί ένα βήμα προόδου, που θα διευκολύνει τις ιδιωτικές επενδύσεις και να ενθαρρύνει την επιχειρηματικότητα.

Οι διατάξεις αυτές παραπέμπουν επιτέλους σε μία πιο σύγχρονη αντίληψη για την ιδιωτική πρωτοβουλία και αποτελούν πλέον ένα πραγματικό δείγμα για τη μη παρεμπόδιση και τη μη ποινικοποίηση της επιχειρηματικότητας στη χώρα.

Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του νομοθετήματος που αναφέρεται στο ζήτημα των αυθαιρέτων, μετά από παρέλευση σχεδόν τριάντα ετών γίνεται μία πραγματική προσπάθεια ρύθμισης και διευθέτησης της αυθαίρετης δόμησης στη χώρα.

Η όποια ενέργεια μέσα σε αυτά τα τελευταία τριάντα χρόνια, ήταν και αποσπασματική και αναποτελεσματική, επιτείνοντας μόνο το πρόβλημα και απογοητεύοντας τους αυθαιρετούχους και μη αυθαιρετούχους πολίτες και μετατρέποντας απλά την πολιτεία σε απλό παρατηρητή της αυθαιρεσίας, οδηγώντας έτσι σε μία συνενοχή του κράτους με τον πολίτη και στην ανοχή του φαινομένου στο βαθμό μάλιστα που η αυθαιρεσία έλαβε και εθνικά και εθιμικά χαρακτηριστικά.

Βεβαίως, η πολεοδομία και η χωροταξία είναι πολύ σύνθετες και πολύ σπουδαίες επιστήμες. Ωστόσο πολλοί μέσα σ' αυτά τα χρόνια επιχείρησαν να κρυφτούν πίσω από αυτήν την επιστημοσύνη, αγνοώντας το τι συμβαίνει στην πραγματική ζωή και συντηρώντας αυτόν το φαύλο κύκλο της συνενοχής.

Βέβαια, οι υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης έλυσαν το οικιστικό τους ζήτημα πολύ πιο νωρίς καθ' ότι παρουσιάστηκε πιο νωρίς, μετά τη βιομηχανική επανάσταση και τις συγκεντρώσεις του πληθυσμού στις μεγάλες πόλεις.

Εντούτοις το πρόβλημα των αυθαιρέτων στη χώρα μας δεν είναι τόσο καινούργιο, όσο θέλουμε να πιστεύουμε. Πλησιάζουμε πλέον τα εκατό χρόνια καθ' ότι τέτοια ζητήματα παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά αμέσως μετά τη Μικρασιατική καταστροφή.

Είναι επομένως απορίας άξιον πώς εδώ και περίπου ενενήντα χρόνια δεν δημιουργήθηκε ένα σαφές, δεσμευτικό και στέρεο νομικό καθεστώς που να αντιμετωπίζει τέτοιες καταστάσεις. Ιδιαιτέρως μετά την εμφανή πίεση του πληθυσμού στις δεκαετίες του '60 και το '70 να κατοικήσει σε αστικές και παράκτιες περιοχές μετά την άνθηση του τουρισμού, έχουμε μόνο ουσιαστικά από τη δεκαετία του '70 και έπειτα ένα νόμο στην ελληνική πολιτεία.

Ασφαλώς δεν υπάρχει μόνο ευθύνη του κράτους αλλά και ευθύνη των πολιτών.

Ωστόσο δεδομένη ήταν τουλάχιστον σε κάποιες περιπτώσεις και μάλιστα όχι λίγες, παντελής έλλειψη πολεοδομικής και οικιστικής πολιτικής από την πλευρά και του κράτους, αλλά και αμεριμνησία που επέδειξε η αυτοδιοίκηση. ΄

Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα της αυθαίρετης δόμησης στην Κρήτη και ειδικότερα στο Ηράκλειο, λαμβάνοντας τα χαρακτηριστικά ενός προαναγγελθέντος εγκλήματος.

Έτσι για παράδειγμα το 1923 καταγράφεται η περιοχή του Γαζίου με 260 κατοίκους και δύο οικισμούς. Σήμερα η περιοχή είναι ένα πυκνό αστικό κέντρο που αριθμεί πάνω από 15.000 κατοίκους με πάνω από 10.000 κλίνες που διπλασιάζει τον πληθυσμό της περιοχής τους θερινούς μήνες και δεν έχει υπάρξει στοιχειωδώς καμία απολύτως αλλαγή, είτε πολεοδομική, είτε διοικητικής φύσεως ως προς τους οικισμούς, ούτε τίποτα απολύτως. Για το κράτος το δημοτικό διαμέρισμα Γαζίου υφίσταται, όπως και το 1923.

Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι το Ηράκλειο, να διδάσκεται ως παράδειγμα προς αποφυγή στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης προς τους υποψήφιους πολεοδόμους και χωροτάκτες.

Η εν λόγω νομοθετική πρωτοβουλία δείχνει λοιπόν την βούληση της πολιτείας να ρυθμίσει το ζήτημα των αυθαιρέτων και να βάλει ένα τέλος σ' αυτό το φαινόμενο. Αυτό φαίνεται άλλωστε και από την νομοθετική δουλειά, που έγινε μέσα στην αρμόδια Επιτροπή, η οποία επέφερε πραγματικά σημαντικές βελτιώσεις που αντιμετωπίζουν ολοκληρωμένα το ζήτημα.

Ασφαλώς τοι νομοσχέδιο είναι μια καλή αρχή όμως χρήζει και περαιτέρω βελτιώσεων με στόχο σε μία δύσκολη εποχή να δώσουμε το κίνητρο, έτσι ώστε να ενταχθούν όσο περισσότεροι γίνεται στη ρύθμιση.

Για το λόγο αυτό προτάθηκε από τους Βουλευτές ΠΑΣΟΚ Ηρακλείου, να τροποποιηθούν κάποιοι συντελεστές για να φθάνει το πρόστιμο στο ύψος της οικοδομικής άδειας. Συγκεκριμένα αφορά τη μείωση στο συντελεστή για την έλλειψη της οικοδομικής άδειας και τα κτήρια εκτός σχεδίου. Επίσης, στο συντελεστή παλαιότητας για τα κτίσματα από το 1983 έως το 2003 υπήρχε η αίσθηση ότι ήταν στο 0,5 και όχι στο 0,8, και αν είναι έτσι περιλαμβάνεται και αυτό στην πρότασή μας.

Επίσης, προτείνανε την αύξηση των δόσεων στο επίπεδο που γίνεται για τις επιχειρήσεις, δηλαδή από είκοσι τέσσερις σε τριάντα έξι, και τέλος την εξομοίωση του χρόνου αναστολής με τα εντός σχεδίου ως προς τα σαράντα χρόνια.

Ειπώθηκε, άλλωστε -και θεωρώ ότι είναι σωστό- ότι ο χρονικός ορίζοντας της αποδέσμευσης της πολιτείας για πολεοδομικό σχεδιασμό θα πρέπει να μειωθεί από τα είκοσι χρόνια στα δέκα χρόνια -όσο τουλάχιστον διαρκεί- και να μπορεί να παραλληλίζεται με δυο θητείες δημοτικών αρχών. Σε κάθε περίπτωση το σκεπτικό πρέπει να είναι η τακτοποίηση για όσο το δυνατόν περισσότερα χρόνια με χαμηλά πρόστιμα που θα κινητοποιήσουν τους οικιστές να κάνουν τη ρύθμιση και παράλληλα να γίνεται και η ανάληψη των ευθυνών από μέρους της πολιτείας.

Οι προτάσεις αυτές δεν επιβραβεύουν τους αυθαιρετούχους, αλλά δίνουν μια μοναδική ευκαιρία, μέσα από την κατανομή των εσόδων που γίνεται στο νομοσχέδιο, να χρηματοδοτηθούν επιτέλους οι πολεοδομικές μελέτες, να γίνουν οι επεκτάσεις των σχεδίων πόλεως και τελικά, εκεί που σήμερα βιώνουμε ασφυκτικά το συγκεκριμένο φαινόμενο, να μπορέσουμε να κάνουμε τις πόλεις μας πιο ανθρώπινες και πιο λειτουργικές.