Τα πρόβλημα με την Ευρωομπρέλα διάσωσης EFSF

DATE_FORMAT_LC3

Μέσα από το δραστικό πρόβλημα δημόσιου χρέους που ταλανίζει σχεδόν όλη την Ευρώπη και ειδικά την μεσογειακή περιφέρεια, γεννήθηκαν εργαλεία πολιτικής όπως το λεγόμενο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, η λεγόμενη ευρωομπρέλα διάσωσης EFSF.

Παρά το γεγονός ότι το εν λόγω ταμείο ιδρύθηκε μόλις πρόσφατα και διαθέτει προσωρινά χαρακτηριστικά ενώ πρόκειται να μονιμοποιηθεί το 2013 , έχουν ξεσπάσει ήδη οι καυγάδες γύρω του.

Πολιτικοί και ειδικοί, αρχηγοί κρατών και εξέχουσες προσωπικότητες αμφισβητούν την οικονομική και θεσμική του επάρκεια, με αποκορύφωμα την πρόσφατη παρέμβαση του Υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ, Τίμοθυ Γκάιτνερ στο Eurogroup, στην οποία ζήτησε οικονομική ενίσχυση του ταμείου.

Σύμφωνα μάλιστα με το βρετανικό δίκτυο BBC, αναμένεται σύντομα αύξηση των κεφαλαίων του μηχανισμού EFSF (από 440 δισ. ευρώ σε 2 τρισ. ευρώ) και περαιτέρω κεφαλαιακή ενίσχυση των ευρωπαϊκών τραπεζών..

Το πρόβλημα που ανέκυψε γύρω από το EMSF είναι ότι δεν μπορεί να δρομολογήσει την διάσωση χωρών όπως η Ιταλία και η Ισπανία εάν δεν, αυξηθούν τα αποθεματικά του με μια εξαιρετικά υψηλή δόση που υπολογίζεται στα 2,000.000.000.000 [δύο τρισεκατομμύρια] €.

Άπαντες, φοβούνται ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα μπορούσαν να «βουλιάξουν» εξαιτίας της Ελλάδας και άλλων χρεωμένων ευρωπαϊκών χωρών, και θεωρούν ότι η δημιουργία ενός ταμείου διάσωσης των 2 ή 3 τρισ. ευρώ θα ήταν αναγκαία, σε περίπτωση μάλιστα που η κρίση εξαπλωθεί στην Ιταλία ή την Ισπανία

Το EFSF δεν διαθέτει σήμερα, ούτε αρκετά χρήματα, ούτε επαρκή αξιοπιστία για να λειτουργήσει στην περίπτωση της Ιταλίας ή της Ισπανίας ως "ανάχωμα".

Μην ξεχνάμε ότι όταν το περασμένο έτος, δημιουργήθηκε αυτή η ομπρέλα διάσωσης, για τη σωτηρία ειδικά των ευρωπαϊκών τραπεζών η Ισπανία και η Ιταλία ήταν δύο από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες του. Σήμερα, δεν είναι πλέον χορηγοί, αλλά απελπισμένοι δανειολήπτες.

Αφού η Ισπανία και η Ιταλία είναι πλέον δανειολήπτες υπό την δαμόκλειο σπάθη μιας ενδεχόμενης πτώχευσης, είναι λογικό η αποτελεσματικότητα του EFSF να αμφισβητείται .

Οι μόνοι ισχυροί δανειστές, είναι τώρα η Γαλλία και η Γερμανία.

Εάν όμως συμβεί το αναπάντεχο και υποβαθμιστεί η Γαλλία όπως πρόσφατα οι ΗΠΑ , τότε απομένει μόνο η Γερμανία ως βασικός χρηματοδότης που θα κληθεί να καταβάλει ολόκληρο το λογαριασμό.

Σε αυτό το ενδεχόμενο θα αντιδράσουν αρνητικά οι αγορές αλλά και οι Γερμανοί πολίτες.

Ως εκ τούτου εικάζεται ότι φτάσαμε ήδη στο τέλος του EFSF, εκτός και αν η Μέρκελ και τη Γερμανία υποκύψουν στην πρόταση για αναβάθμιση του.

Οι φημολογίες ωστόσο καταστροφής έχουν ως αποτέλεσμα την απότομη υποτροπή του δείκτη Dow Jones και απανωτές πτώσεις σε όλα τα χρηματιστήρια.

Κάτω από τις συνθήκες αυτές Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αγοράζει συνεχώς μεγάλες ποσότητες ιταλικών και ισπανικών ομολόγων, στη δευτερογενή αγορά για να τις προστατέψει από στόχαστρο των χρηματαγορών.

Το ερώτημά είναι πώς η ΕΚΤ θα μπορέσει μακροπρόθεσμα να επιταχύνει τις αγοραστικές δραστηριότητες της, αφού εκ των πραγμάτων πλέον δεν πρόκειται για βραχυπρόθεσμα δάνεια και γέφυρες ρευστότητας, αλλά για μια αντικατάσταση του εξουδετερωμένου EFSF, και ενώ έχουμε να κάνουμε με την μακροπρόθεσμη μεταφορά ιδιωτικών τραπεζικών χρεών σε δημόσια θησαυροφυλάκια (δηλαδή την ΕΚΤ) ;

Η ΕΚΤ ως γνωστό δεν συνδέεται με ένα συγκεκριμένο έθνος, και το αντίστοιχο κρατικό θυσαυροφυλάκιο ή φορολογικό σύστημα.

Η ΕΚΤ λειτουργεί με τέτοιο τρόπο ώστε οι κυβερνήσεις, και πιο πρόσφατα, οι τράπεζες (μέσω των αντίστοιχων Κεντρικών Τραπεζών τους) να καταθέτουν "περιουσιακά στοιχεία" στην ΕΚΤ, για τα οποία η τράπεζα στη συνέχεια εκδίδει ευρώ .

Η ιδέα θεμελιώνεται φυσικά στο γεγονός , ότι η ΕΚΤ εκπέμπει πάντα ευρώ έναντι περιουσιακών στοιχείων υψηλής αξίας.

Μέσω του ελέγχου του αποθεματικού σε περιουσιακά στοιχεία, η ΕΚΤ ρυθμίζει την ποσότητα έκδοσης ευρώ σε μετρητά.

Oλα αυτά πρέπει να γίνουν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Πρόκειται κατ 'ουσίαν, για συμφωνίες επαναγοράς και συναλλαγές επαναγοράς όπου τα περιουσιακά στοιχεία των κρατών αγοράζονται από την τράπεζα στο πλαίσιο μιας συμφωνίας να ξαναπουληθούν σε μια μεταγενέστερη στιγμή πάλι στα κράτη σε συγκεκριμένη τιμή επιστροφής- REPOS ARRANGEMENTS.

Ως εκ τούτου δεν πρόκειται για διάσωση (bail out).

Αυτό τουλάχιστον υπήρξε ο αρχικός σχεδιασμός. Η αρχική σύλληψη.

Είναι εύλογο ότι κάτω από τις παρούσες συνθήκες η πρακτική αυτή έχει υπερδιογκωθεί,

Η ΕΚΤ ισχυρίζεται πάγια ότι η δραστηριότητα αυτή είναι μόνο προσωρινή για όσο διάστημα οι αγορές συμπεριφέρονται «δυσλειτουργικά».

Αλλά αυτό είναι μια παραπλάνηση, επειδή οι αγορές στην πραγματικότητα δεν είναι δυσλειτουργικές ,αλλά αντιδρούν λόγω της ανησυχίας τους, ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες στο μέλλον δεν θα προστατεύονται από τα κράτη στην συγκάλυψη και κάλυψη του χρέους τους.

Η αύξηση του «δανεισμού» της Ιταλίας και των τραπεζών της, αναγκάζει την ΕΚΤ να μαζέψει νέες μεγάλες καταθέσεις περιουσιακών στοιχείων στο ενεργητικό των θησαυροφυλακίων της, ώστε να δημιουργήσει κάλυψη για την παροχή των νέων δανείων σε ευρώ.

Όμως η πιστοληπτική ικανότητα της Ιταλίας και της Ισπανίας είναι ήδη αρκετά αποδυναμωμένη και τα χρέη των ιδιωτικών τους τραπεζών είναι ένα πρώτης τάξεως πρόβλημα.

Εντούτοις η ΕΚΤ δέχεται ακόμα τα υβοβαθμισμένα ομόλογα τους, όπως έχει κάνει εδώ και καιρό και στην περίπτωση της Ελλάδας και της Πορτογαλίας.

Εν κατακλείδι βρισκόμαστε και πάλι στην άκρη του γκρεμού. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα τελευταία τρία χρόνια έχει σωρευτεί ακόμη περισσότερο χρέος και έχουν μεταφερθεί περισσότερα δημόσια κονδύλια, προκειμένου να πληρωθούν ιδιωτικά χρέη.

Πολλοί αναλυτές ερμηνεύουν τις σημερινές εξελίξεις αύξησης ενός κοινού ευρωπαϊκού παθητικού, ως ένα βήμα προς την κατεύθυνση της υιοθέτησης του ευρωομολόγου.

Η ιδέα της έκδοσης ενός κοινού ομολόγου, εγγυημένου απ' όλα τα κράτη μέλη της Ευρωζώνης, όμως προσκρούει στο εμπόδιο της αύξηση των επιτοκίων δανεισμού για τις χώρες που διατηρούν την αξιοπιστία τους στις αγορές.